Φροντιστήρια, Λύκειο, Εισαγωγικές: Τα Τρία Κακά της Μοίρας μας

Posted: Νοέμβριος 3, 2014 by Γεωργία Βαλωμένου in αναδημοσιεύσεις, Uncategorized
Ετικέτες: , ,

Κώστας Γαβρόγλου*

Η συνεχής υποβάθμιση του Λυκείου, η συνεχής ενίσχυση των φροντιστηρίων και η συνεχής ακύρωση του ρόλου των εισαγωγικών εξετάσεων για τα ΑΕΙ/ΤΕΙ αποτελούν ένα ενιαίο πλέγμα προβλημάτων όπου η κατάσταση που διαμορφώνεται σε κάθε σκέλος επηρεάζει άμεσα την κατάσταση στα άλλα δύο. Όλοι όσοι εμπλέκονται άμεσα με το Λύκειο (καθηγητές, μαθητές και γονείς) έχουν «συναινέσει και αποφασίσει» να παραχωρήσουν στην παραπαιδεία (φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα, συχνά και από καθηγητές που οι ίδιοι διδάσκουν τους μαθητές στο σχολείο) τον ρόλο της προετοιμασίας για την εισαγωγή στα ΑΕΙ/ΤΕΙ.

Το θέμα της (ελεύθερης) πρόσβασης το οποίο συζητείται στους διάφορους σχηματισμούς της αριστεράς τα τελευταία 20 χρόνια, δεν είναι κάτι που μας έχει, επί της ουσίας, ευαισθητοποιήσει. Είναι ένα πράγμα για το οποίο υπάρχει, στο χώρο της ανανεωτικής αριστεράς, μια ιδιόμορφη δυστοκία, αμηχανία και, σε τελική ανάλυση, αδιαφορία. Ο κίνδυνος στην όποια συζήτηση για τον τρόπο εισαγωγής στα Πανεπιστήμια, είναι να θεωρηθεί ότι αυτή η συζήτηση είναι μια τεχνική συζήτηση, ότι, δηλαδή, είναι μια συζήτηση που στοχεύει στην διευθέτηση ενός τεχνικού προβλήματος. Η συζήτηση για την ριζική αλλαγή του τρόπου εισαγωγής στα πανεπιστήμια είναι μια πολιτική συζήτηση, αφού η μεγάλη της σημασία έγκειται στο ότι οι εξετάσεις αποτελούν έναν μηχανισμό που θέτει φραγμούς, κοινωνικούς κυρίως, στο δικαίωμα για ανώτατη εκπαίδευση.

Κοινωνικά, λοιπόν, υπάρχει μία συναίνεση ότι την ευθύνη για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν την έχει το σχολείο. Η μεγάλη πλειοψηφία γονιών και μαθητών θεωρούν την περίοδο της δευτέρας και, σίγουρα, της τρίτης λυκείου, ως ένα αναγκαίο κακό και όχι σαν ένα φυσιολογικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το λύκειο (και ειδικότερα η τρίτη λυκείου) δεν παίζει κανένα σχεδόν παιδευτικό ρόλο, μιας και τα πάντα στοχεύουν στην εισαγωγή στα πανεπιστήμια ή τα ΤΕΙ και, άρα για μεν την προετοιμασία της εισαγωγής την ευθύνη έχουν τα φροντιστήρια, οτιδήποτε δε μπορεί να συμβάλει στην γενικότερη παιδεία των μαθητών θεωρείται χάσιμο χρόνου εμπρός στον μεγάλο στόχο που είναι η εισαγωγή στα ΑΕΙ/ΤΕΙ.

Ενδεχομένως να έχουμε εισέλθει σε μία περίοδο όπου βαθμιαία ακυρώνεται το Λύκειο. Το Λύκειο —που λέμε ότι είναι ο προθάλαμος για τα Πανεπιστήμια κλπ— δεν φαίνεται να παίζει ούτε καν αυτό το ρόλο. Γονείς, εκπαιδευτικοί (και όχι μόνον της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αλλά και της τριτοβάθμιας) έχουν «αναθέσει» την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σε ένα θεσμό που είναι έξω από τα σχολεία – τα φροντιστήρια— και η εισαγωγή στα Πανεπιστήμια είναι αποτέλεσμα του πώς ο κάθε μαθητής και η κάθε μαθήτρια θα καταφέρει να διαχειριστεί την σχέση σχολείου-φροντιστηρίου. Εδώ όμως υπάρχει ένα θέμα. Και το θέμα που υπάρχει είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει διαμορφωθεί η παρεχόμενη γνώση από τα φροντιστήρια. Το επιτυχημένο φροντιστήριο είναι το φροντιστήριο που ουσιαστικά ποσοτικοποιεί και «αλγοριθμοποιεί» την παρεχόμενη γνώση. Και το επιτυχημένο λύκειο είναι το φροντιστηριοποιημένο λύκειο. Δημιουργείται, λοιπόν, ένας επιπλέον φαύλος κύκλος: η επιτυχία στις εισαγωγικές εξασφαλίζεται με την δυνατότητα να μπορούν να αποδίδουν οι μαθητές και οι μαθήτριες ένα σύνολο «γνώσεων» με ένα όσο γίνεται πιο «κανονικοποιημένο» τρόπο, η απόκτηση, δε, μιας τέτοιας «ικανότητας» επαφίεται στα φροντιστήρια τα οποία για να το καταφέρουν πρέπει να ακυρώσουν κάθε διάθεση κριτικής σκέψης. Και το Λύκειο, είναι υποχρεωμένο, να ακολουθεί –συνήθως ως φτωχός συγγενής, αφού τον ρυθμό τον δίνει το φροντιστήριο. Τα φροντιστήρια έχουν διαμορφώσει μία συγκεκριμένη κουλτούρα ως προς τον χαρακτήρα της παρεχόμενης γνώσης, αλλιώς δεν θα είχαν την κοινωνική νομιμοποίηση, αφού για να ανταποκριθούν με επιτυχία στις εξετάσεις οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι υποχρεωμένα τα φροντιστήρια να παρέχουν τυποποιημένη γνώση. Και προφανώς όλα αυτά που διακηρύσσουμε περί κριτικής ικανότητας κλπ, παραπέμπονται σε ένα μέλλον το οποίο κανείς δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει.

Οι εισαγωγικές εξετάσεις δεν επιτελούν κανέναν ρόλο, αφού ουσιαστικά ελέγχουν όχι την πνευματική καλλιέργεια των υποψηφίων, αλλά την φυσική τους αντοχή τον χρόνο πριν τις εξετάσεις, τις ικανότητες τους να αποστηθίζουν και δεν μπορούν να επιβραβεύσουν ούτε καν όσους αριστεύουν με την εισαγωγή τους στην πρώτη επιλογή τους. Ταυτοχρόνως προβάλλεται και μια ιδεολογική απάτη σε σχέση με τις εισαγωγικές εξετάσεις για τις οποίες τα διάφορα Υπουργεία αλλά και πολλοί γονείς και εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν ότι είναι –τουλάχιστον— αξιόπιστες. Οι εισαγωγικές εξετάσεις είναι προφανές ότι δεν είναι αξιόπιστες. Το μόνο που κάνουν οι εισαγωγικές εξετάσεις είναι ότι είναι λειτουργικές, δηλαδή αρχίζουν στην ώρα τους, δεν γίνονται αντιγραφές, διορθώνονται τα γραπτά στην ώρα τους, ανακοινώνονται τα αποτελέσματα τις μέρες που έχουν από τα πριν ανακοινωθεί κτλ. Σε μία χώρα όπου η λειτουργικότητα των όποιων διεργασιών δεν είναι κάτι που οι πολίτες το παίρνουν ως δεδομένο, οι εισαγωγικές εξετάσεις αποτελούν μία εξαίρεση. Μόνο που μια τέτοια λειτουργικότητα προβάλλεται ως αξιοπιστία του συστήματος.

Και βέβαια, το πλέγμα αυτών των προβλημάτων έχει καταργήσει την δωρεάν εκπαίδευση, όταν για κάθε φουρνιά εισαγομένων, η κάθε οικογένεια πληρώνει σε όλη τη διάρκεια της σχολικής περιόδου περίπου 10,000 ευρώ!

Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί στην σημερινή συγκυρία είναι τι μπορεί να κάνει η αριστερά, ποιες θέσεις θα μπορέσει να διαμορφώσει ο ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να σπάσει τον φαύλο κύκλο των τριών αυτών προβλημάτων και να συμβάλλει στον (επανα)καθορισμό του κοινωνικού ρόλου του Λυκείου και των ΑΕΙ/ΤΕΙ.

Ανεξάρτητα από τις θέσεις που θα διαμορφωθούν, η αντιμετώπιση της κατάστασης προϋποθέτει να συνεννοηθούμε για ορισμένα θέματα:

Να συμφωνήσουμε ότι τα παραπάνω αποτελούν το πλέγμα προβλημάτων (χωρίς προφανώς να είναι τα μόνα) που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα από την αριστερά.

Να συζητήσουμε τις ευθύνες των εκάστοτε κυβερνήσεων, αλλά και τις ευθύνες της αριστεράς στη διαμόρφωση αυτού του τοπίου.

Να αποϊδεολογικοποιήσουμε τα προβλήματα και να αναζητήσουμε πολιτικές λύσεις: είμαστε σίγουρα ιδεολογικά αντίθετοι με την παραπαιδεία, αλλά αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει την μοναδική συνιστώσα της απάντησης μας στο πρόβλημα, όταν η παραπαιδεία σήμερα έχει τζίρο πάνω από 2 δισεκατομμύρια ευρώ και απασχολεί πάνω από 50.000 εργαζόμενους –τους περισσότερους με εξευτελιστικά χαμηλούς μισθούς.

Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί είναι αδιέξοδη ακόμη και σε τεχνοκρατικό επίπεδο. Είναι κατάπτυστη ακόμη και αν συγκριθεί με όσα γίνονται σε άλλες χώρες της Ευρώπης, χωρίς, προφανώς, να αποτελούν εκεί αριστερές λύσεις. Θα πρέπει, λοιπόν, να συζητήσουμε κάποια άμεσα μέτρα (τεχνοκρατικά σε αυτήν την φάση) που εντάσσονται, όμως, σε μία αριστερή προοπτική, πριν καταρρεύσει εντελώς το σύστημα.

Η στρατηγική επιλογή μας πρέπει να είναι το τρίπτυχο: κατάργηση των φροντιστηρίων — αυτονομία του Λυκείου – κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο να διαμορφώσουμε τις επιμέρους πολιτικές μας.

Η όποια (ριζική) αλλαγή, θα χρειαστεί μία πλατιά καμπάνια ενημέρωσης μιας κοινωνίας όπου γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων έχουν βολευτεί σε αυτήν την κατάσταση.

πηγή: ΑΥΓΗ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s