απαξίωση και όχι αξιολόγηση

Posted: Ιανουαρίου 28, 2013 by Γεωργία Βαλωμένου in ανοιχτός διάλογος για την παιδεία
Ετικέτες: ,

Με αφορμή το νέο νομοσχέδιο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών που βρίσκεται αυτές τις μέρες σε δημόσια διαβούλευση και τον δημόσιο διάλογο που για μια ακόμα φορά άνοιξε σχετικά με το θέμα, μερικές σκέψεις:

Η εντύπωση που επικρατεί σήμερα στην κοινωνία πως οι εκπαιδευτικοί δεν αξιολογούνται και λειτουργούν ανεξέλεγκτα με ολέθρια αποτελέσματα για το εκπαιδευτικό μας σύστημα, εντύπωση που καλλιεργείται από τα ΜΜΕ εδώ και χρόνια, όχι μόνο στην Ελλάδα, είναι μια εντύπωση υπερβολική και σκόπιμα παραπλανητική.

Τα σχολεία διαθέτουν κανόνες λειτουργίας, ωράρια, κατανομή καθηκόντων και ευθυνών, και αυστηρά αναλυτικά προγράμματα διδασκαλίας. Στις αρμοδιότητες του διευθυντή του σχολείου αλλά και του οργάνου που λέγεται «σύλλογος διδασκόντων» είναι η εύρυθμη λειτουργία όλων αυτών, ενώ για την αντιμετώπιση τυχόν προβλημάτων υπάρχει και ο θεσμός των σχολικών συμβούλων.

Πέραν αυτών, οι εκπαιδευτικοί αξιολογούνται καθημερινά.

Η πιο κρίσιμη αξιολόγηση και η πιο αυστηρή, είναι η αξιολόγηση των μαθητών. Και, ακόμα κι αν υποθέσουμε πως υπάρχουν εκπαιδευτικοί που τους είναι αδιάφορο να κερδίσουν την εκτίμηση, το σεβασμό και την αγάπη των μαθητών τους, χωρίς αυτά η ζωή ενός καθηγητή μέσα σε ένα σχολείο είναι πραγματική κόλαση. Η αξιολόγηση των μαθητών είναι ο φόβος, το κίνητρο, και κάποιες φορές η πολύτιμη, ανεκτίμητη ανταμοιβή των δασκάλων.

Η «αξιολόγηση» των σχολείων – των «σχολικών μονάδων» όπως η μετά Διαμαντοπούλου εποχή θέλει τα σχολεία μας – περνάει από την πίσω πόρτα και δίνει λαβή στα συντηρητικά αντανακλαστικά της κοινωνίας. Ολοι έχουμε ακούσει σχολεία να χαρακτηρίζονται καλά ή κακά. Φράσεις όπως. «το επίπεδο των παιδιών είναι πολύ καλό», «το ποσοστό των μεταναστών είναι μεγάλο» «στο τάδε σχολείο αυτό γίνονται πολλές δραστηριότητες, εκδρομές, εκδηλώσεις κλπ.»,  «ο διευθυντής είναι αυστηρός και το σχολείο λειτουργεί ρολόι» «η δασκάλα (του παιδιού μας στο δημοτικό) είναι πολύ καλή, ενώ η περσινή ήταν αδιάφορη και δεν έδινε φωτοτυπίες», αποτελούν μορφές αξιολόγησης.

Μια ακόμα μορφή αξιολόγησης είναι αυτή που κάνει η πολιτεία, η οποία αξιολογεί τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων ως λιγότερο απαραίτητους από τους αστυνομικούς και τους στρατιωτικούς, γι αυτό και δεν καλύπτει τις κενές θέσεις στα σχολεία, και ως λιγότερο άξιους αμοιβής από πολλές κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων. Και η αξιολόγηση αυτή, η έμπρακτη, έχει επιπτώσεις στη ζωή των εκπαιδευτικών αλλά και στην λειτουργία των σχολείων.

Όλες αυτές οι «αξιολογήσεις», όσο σημαντικές κι αν είναι, δεν είναι θεσμοθετημένες και δεν «λύνουν» τα προβλήματα της εκπαίδευσης. Η ανάγκη ενός συστήματος αξιολόγησης με στόχο την βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου είναι μια ανάγκη υπαρκτή, ενώ αποτελεί κοινό τόπο ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα έχει ελλείψεις και προβλήματα. Οι δημοσιολογούντες «κατήγοροι» των εκπαιδευτικών ισχυρίζονται πως οι εκπαιδευτικοί μέσω των συνδικαλιστικών τους εκπροσώπων, δε θέλουν να αλλάξει τίποτα και, αρνούμενοι την αξιολόγηση, υπερασπίζονται ένα προβληματικό δημόσιο σχολείο. Η αλήθεια είναι πως η ΟΛΜΕ, στο 8ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο, έχει συντάξει και καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση για την αξιολόγηση (σελ 84), ως «μια ενεργό διαδικασία ανάδειξης και ανάλυσης των ουσιαστικών προβλημάτων του σχολείου σε μια κατεύθυνση προώθησης και επίλυσής τους και σαν μια συλλογική και προσωπική προσπάθεια να απλευθερωθούν οι δημιουργικές δυνάμεις του κλάδου».

Τα βασικότερα προβλήματα και ελλείψεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα σχολεία είναι τα εξής:

Δεν υπάρχει ψυχολογική στήριξη αλλά και ψυχολογική αξιολόγηση τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των μαθητών Το ποσοστό των εκπαιδευτικών με ψυχολογικά προβλήματα αρκετά υψηλό και σίγουρα η εξήγηση γι αυτό βρίσκεται ακριβώς στο είδος της εργασίας τους και το Burn out που τους προκαλεί. Τα σχολεία χρειάζονται ψυχολόγους , όχι μόνο για να αξιολογήσουν αλλά πρωτίστως για να στηρίξουν την σχολική κοινότητα, ειδικά σ αυτούς τους δίσεκτους καιρούς. Το νέο νομοσχέδιο δεν προβλέπει τίποτα για την αντιμετώπιση αυτής της σοβαρότατης έλλειψης.

Μια ακόμα έλλειψη που μπορεί να εντοπίσει κανείς στην εκπαίδευση είναι η έλλειψη κατάρτισης των εκπαιδευτικών. Παρά το αυξανόμενο ποσοστό εκπαιδευτικών με μεταπτυχιακά και διδακτορικά διπλώματα, με γνώσεις ξένων γλωσσών και χρήσης υπολογιστή, υπάρχει ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης προκειμένου να καλύπτονται κενά αλλά και να παραμένουν οι εκπαιδευτικοί ενήμεροι για τις εξελίξεις της επιστήμης την οποία καλούνται να διδάξουν και τις νέες τεχνολογίες που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να εμπλουτίσουν τις διδακτικές τους μεθόδους. Το ζήτημα είναι ότι η επιμόρφωση που παρέχεται από την πολιτεία είναι ανεπαρκής, για να το πούμε με επιείκεια. Ούτε και για την έλλειψη επιμορφωτικών δομών προβλέπει κάποια λύση το νέο νομοσχέδιο, ενώ παράλληλα, αξιολογεί τις σπουδές, τις γνώσεις και τις δεξιότητες, απαιτώντας ουσιαστικά από τους εκπαιδευτικούς με τους κουτσουρεμένους μισθούς να πληρώσουν χρήματα που δεν έχουν σε χρόνο εκτός ωραρίου, χωρίς κίνητρο αλλά μόνο με το φόβητρο της αξιολόγησης «για τη διαρκή επιστημονική και επαγγελματική ανάπτυξη και εξέλιξη τους, στο πλαίσιο και της δια βίου μάθησης» όπως αναφέρεται στο σχέδιο νόμου.

Οσο πιο επιμορφωμένος ο εκπαιδευτικός, όσο πιο καινοτόμος και δημιουργικός, τόσο αντιμέτωπος βρίσκεται με την έλλειψη υποστηρικτικών και υλικοτεχνικών υποδομών στα σχολεία. Η εικόνα των νεοδιορισθέντων εκπαιδευτικών που αναζητούν λάπτοπ, βιντεοπροβολείς, αίθουσες με κουρτίνες και πρίζες που λειτουργούν για να δείξουν τις power point παρουσιάσεις τους στους μαθητές τους, σε σχολεία που δεν συντηρούνται ποτέ και δεν διαθέτουν ούτε γραφεία και καρέκλες για όλους τους διδάσκοντες, είναι χαρακτηριστική και προκαλεί θυμηδία στους παλιούς. Η κοινωνία απαιτεί από τον καθηγητή να μένει στο σχολείο πλέον των διδακτικών ωρών αγνοώντας πως δεν έχει χώρο εργασίας για να ετοιμάσει τα μαθήματά του, και ότι είναι υποχρεωμένος εκ των πραγμάτων να εργαστεί και στο σπίτι του. Και το υπουργείο έρχεται τώρα να τον αξιολογήσει για τις καινοτόμες δράσεις του χωρίς να του εξασφαλίζει υποδομές ούτε και να «αξιολογεί» τις υποδομές αυτές. (σημείωση: πως θα αξιολογηθεί ένας εκπαιδευτικός σε ένα «πλούσιο» σχολείο και πως σε ένα υποβαθμισμένο;)

Επιπλέον, είναι αυτονόητο ότι αν ένα εκπαιδευτικό σύστημα πάσχει, κάποιο ρόλο παίζει και το αναλυτικό πρόγραμμα καθώς και το περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων. Όμως ούτε κι αυτά προβλέπεται να αξιολογηθούν με το νέο νομοσχέδιο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών.

Η αξιολόγηση, για να γίνει σωστά, πρέπει να είναι προϊόν αγωνίας για το μέλλον και την ποιότητα της εκπαίδευσης, χρειάζεται σοβαρότητα στον σχεδιασμό και όχι προχειρότητα και βιασύνη, προϋποθέτει αύξηση των δαπανών για την παιδεία προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις και στόχευση στις ανάγκες της κοινωνίας. Όσο για το ποιος αξιολογεί ποιον, αν και πως έχει αξιολογηθεί ο αξιολογητής και από ποιόν, αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα που θα άξιζε να συζητηθεί.

Το προς διαβούλευση νομοσχέδιο αδιαφορεί για τα προβλήματα αυτά και αποσκοπεί στην μείωση του κόστους της εκπαίδευσης σε ένα πρώτο επίπεδο. Συνδέει την αξιολόγηση με την βαθμολογική και μισθολογική εξέλιξη των εκπαιδευτικών, βάζοντας ταυτόχρονα και μια εντελώς παράλογη λογική ποσόστωσης που εξασφαλίζει ότι, ανεξάρτητα εν τέλει από την αξιολόγηση, συγκεκριμένο ποσοστό εκπαιδευτικών θα εξελίσσεται.

Στόχος του νομοσχεδίου είναι η απαξίωση του εκπαιδευτικού και όχι η αξιολόγησή του. Αλλά μαζί με τον εκπαιδευτικό απαξιώνεται και η εκπαίδευση. Με κακοπληρωμένο, σκυφτό και εκβιαζόμενο το δάσκαλο, ποιος θα αγκαλιάσει το παιδί που έρχεται στο σχολείο νηστικό και ταλαιπωρημένο;

Μελέτη του ΚΕ.ΜΕ.ΤΕ. με θέμα: «Νέο Βαθμολόγιο – Μισθολόγιο – Αξιολόγηση των Εκπαιδευτικών»

άλλα σχετικά άρθρα :

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Για το τροϊκανό σχέδιο Π. Δ. αξιολόγησης εκπαιδευτικών: προσέγγιση 1η

Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου ή διωγμός των εκπαιδευτικών;

Αξιολόγηση εκπαιδευτικών, του Ν.Κορδη

Για την εκπαιδευτική αξιολόγηση και το διεθνές πρόγραμμα PISA

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s